فرایند ساچمه پاشی فولاد چیست؟
ساچمه پاشی فولاد نوعی فرایند پوشش دهی به فولاد است که در آن یک لایه پوشاننده و محافظ روی فلز اصلی را میگیرد که خود جنس فلزی دارد.
فهرست مطالب
ساچمه پاشی فولاد چیست؟
چه فولاد هایی میتوانند و باید ساچمه پاشی شوند
عملکرد ساچمه پاشی چگونه است؟
نوع ساچمههای مورد استفاده در شات بلاست
آیا ساچمه پاشی روشی ایمن است؟
چه تاثیری انتخاب نوع ساچمه بر روی فولاد دارد؟
چه تاثیری دما و زمان در ساچمه پاشی دارد؟
آیا ساچمه پاشی میتواند زنگ زدگی فلز ایجاد کند؟
ساچمه پاشی فولاد چیست؟
ساچمه پاشی یک فرآیند حفاظت از فولاد در برابر زنگ زدگی و خوردگی است. در این روش، یک لایهٔ نازک از فلز را بر روی سطح فولاد تشکیل میدهند تا از تماس مستقیم با عوامل زنگزایی مانند هوا و رطوبت محافظت کند.
در ساچمه پاشی، معمولاً از روشهای زیر استفاده میشود:
- ساچمه پاشی گرم (Hot-Dip Galvanizing): در این روش، قطعات فولادی به صورت کامل در یک حمام از رویی (روی مذاب) غوطه ور میشوند. روی در دمای بالا ذوب میشود و به سطح فولاد متصاعد میشود. پس از خنک شدن، لایهٔ ضخیم و محافظتی از روی بر روی سطح قرار میگیرد.
- ساچمه پاشی سرد (Electroplating or Cold Galvanizing): در این روش، از فرآیند الکترولیز برای تشکیل لایهٔ ساچمه بر روی فولاد استفاده میشود. فولاد به عنوان کاتد و یک وسیلهٔ جریان الکتریکی به عنوان آند استفاده میشود. این فرآیند به وسیلهٔ یونهای فلز روی انجام میشود که به سطح فولاد الصاق میشوند.
- ساچمه پاشی روشن (Sherardizing): در این روش، قطعات فولادی با پودر روی مخلوط شده و سپس در دمای بالا قرار داده میشوند. پودر روی در دمای ذوب میشود و به سطح فولاد متصاعد میشود، لایهٔ محافظتی ایجاد میکند.
ساچمه پاشی باعث افزایش مقاومت به زنگ زدگی، خوردگی، و سایر خسارتهای زیست محیطی در فولاد میشود. این روش در محیطهایی که تماس با آب، رطوبت و مواد شیمیایی رخ میدهد، بسیار مؤثر است.
عملکرد ساچمه پاشی چگونه است؟
عملکرد ساچمه پاشی در حفاظت از فولاد به دلیل تشکیل لایهٔ محافظتی از فلز روی بر روی سطح فولاد انجام میشود. این لایهٔ ساچمه (روی) باعث محافظت از فولاد در برابر خوردگی و زنگ زدگی شده و به تعدادی از روشهایی که زیر آمده است، عملکرد میکند:
- عایقبندی فیزیکی: لایهٔ روی ساچمه به صورت فیزیکی از فولاد جدا میشود و از تماس مستقیم فلز فولاد با محیط زیست محافظت میکند. این لایهٔ عایقبندی فیزیکی باعث جلوگیری از تاثیر عوامل زنگزایی مثل هوا، آب و ترکیبات شیمیایی محیطی میشود.
- عملکرد آنودیک: لایهٔ روی ساچمه به عنوان آند (منبع الکترنی) در حضور محیط الکترولیتی (معمولاً رطوبت) به سطح کاتد (فولاد) وصل میشود. این فرآیند آنودیک باعث انجراف یونهای روی به سطح فولاد میشود و لایهٔ ساچمه ایجاد میشود.
- تشکیل لایهٔ اکسیدی محافظتی: لایهٔ روی تشکیلشده به صورت لایهٔ اکسیدی محافظتی بر روی سطح فولاد عمل میکند. این لایهٔ اکسیدی نازک و چسبنده میتواند فولاد را از تماس مستقیم با اکسیژن و مواد زنگزایی دیگر محافظت کند.
- عملکرد خوردگی: در صورت تخریبی ایجاد شدن در لایهٔ ساچمه که به فلز فولاد نفوذ میکند، لایهٔ ساچمه به عنوان فداکاری الکتروشیمیایی عمل میکند. در این فرآیند، لایهٔ ساچمه فداکاری میکند تا فلز فولاد از تخریب ناشی از خوردگی محافظت شود.
همچنین، انتخاب نوع ساچمه (سرد یا گرم) و شرایط اجرای فرآیند (دما، زمان، ترکیبات شیمیایی و غیره) میتواند تأثیر زیادی بر عملکرد نهایی ساچمه پاشی داشته باشد. به طور کلی، ساچمه پاشی فولاد باعث افزایش عمر مفید و مقاومت فولاد در برابر زنگ زدگی، خوردگی و سایر خسارتهای زیست محیطی میشود.
چه فولاد هایی میتوانند و باید ساچمه پاشی شوند
ساچمه پاشی به عنوان یک روش حفاظتی در برابر زنگ زدگی و خوردگی برای انواع فولادها استفاده میشود. اما نیاز به ساچمه پاشی ممکن است بسته به نوع فولاد و محیط کاربری مختلف باشد. در ادامه، نمونههایی از انواع فولادهایی که معمولاً به ساچمه پاشی نیاز دارند و یا میتوانند ساچمه پاشی شوند آمده است:
- فولاد کربنی (Carbon Steel): این نوع فولادها اغلب به ساچمه پاشی نیاز دارند، زیرا حساسیت به زنگ زدگی و خوردگی دارند. ساچمه پاشی میتواند عمر مفید این نوع فولادها را در محیطهای خورنده به مراتب افزایش دهد.
- فولاد ضد زنگ (Stainless Steel): اغلب فکر میشود که فولادهای ضد زنگ به ساچمه پاشی نیاز ندارند، اما در شرایط خاص، مانند تماس با مواد شیمیایی قوی یا محیطهایی که باعث پوسیدگی ایجاد میشوند، ممکن است نیاز به ساچمه پاشی داشته باشند.
- فولاد آلیاژی (Alloy Steel): برخی از نوعهای فولاد آلیاژی ممکن است به دلیل ترکیبات شیمیایی خاص خود به زنگ زدگی و خوردگی حساس باشند. در این موارد، ساچمه پاشی میتواند به عنوان راهکار حفاظتی مؤثری مورد استفاده قرار گیرد.
- فولادهای کم آلیاژ (Low Alloy Steel): این نوع فولادها نیز ممکن است به زنگ زدگی و خوردگی حساس باشند، بنابراین ساچمه پاشی میتواند در مواردی که فولاد با محیطهای مختلف در تماس است، مفید باشد.
- فولادهای ساختاری (Structural Steel): این نوع فولادها برای ساخت سازهها و قطعات سازهای مورد استفاده قرار میگیرند. به دلیل اهمیت استحکام و عمر مفید در این کاربردها، ساچمه پاشی میتواند به عنوان یک راه حفاظتی مورد استفاده قرار گیرد.
مهم است که برای تعیین نیاز به ساچمه پاشی و نوع فولاد مورد استفاده، به توصیهها و استانداردهای مربوطه در صنعت مراجعه کنید. همچنین، شرایط محیطی و کاربری نیز بر تصمیم گیری در این زمینه تأثیر دارند.
نوع ساچمههای مورد استفاده در شات بلاست
در فرآیند شات بلاست، سطوح مختلف با استفاده از مواد شات (ساچمه) پاشیده و تمیز میشوند. انتخاب مناسبترین نوع ساچمه برای شات بلاست وابسته به عوامل مختلفی مانند نوع سطح، مقدار خوردگی مجاز، اندازه و نوع شات بلاستر، و دیگر شرایط مربوط به کار است. در ادامه، چند نوع رایج از ساچمههای به کار رفته در فرآیند شات بلاست ذکر شده است:
- ساچمههای فولادی: ساچمههای فولادی شامل گلولهها، میلهها یا تودههای فلزی میشوند. این نوع ساچمهها معمولاً برای تمیزکاری سطوح مختلف از فلزات، مخصوصاً فولاد، استفاده میشوند. آنها میتوانند مقاومت خوبی در برابر سایش داشته باشند و به عنوان یک گزینه اقتصادی برای بسیاری از کاربردها محسوب میشوند.
- ساچمههای چدنی: ساچمههای چدنی از چدن ریخته شده ساخته میشوند و میتوانند به عنوان جایگزینی مقاومتر برای ساچمههای فولادی در برخی از کاربردها مورد استفاده قرار گیرند.
- ساچمههای فولادی ضد زنگ (Stainless Steel Shots): این نوع ساچمهها از فولاد ضد زنگ تولید میشوند و برای تمیزکاری سطوحی که از زنگ زدگی پیشگیری میشود، مناسب هستند. آنها با ترکیبی از مقاومت در برابر سایش و مقاومت در برابر زنگ زدگی بهتری ارائه میدهند.
- ساچمههای نایلونی: برای سطوحی که به سایش احتمالی زیادی تحت شات بلاست قرار دارند و ساچمههای فلزی ممکن است موجب خوردگی یا آسیب دیگری به سطح شوند، از ساچمههای نایلونی استفاده میشود.
انتخاب نوع ساچمه مناسب بر اساس نیازهای کاربری، نوع سطح، و تاثیرات محتمل بر روی مادهی پایه بسیار مهم است. همچنین، میزان سایز و شکل ساچمه نیز ممکن است بر اثرات شات بلاست و کارایی آن تأثیر داشته باشد
.
آیا ساچمه پاشی روشی ایمن است؟
ساچمه پاشی به عنوان یک روش حفاظتی و تمیزکاری از فلزات در برابر زنگ زدگی و خوردگی مورد استفاده قرار میگیرد، اما همانند هر روش صنعتی دیگر، دارای مخاطرات خاص خود است. در نظر داشته باشید که از آنجایی که ساچمه پاشی به استفاده از مواد فلزی تخلیهشده با سرعت بالا بر روی سطوح میپردازد، ممکن است به ایجاد ذرات معلق در هوا و ایجاد شرایطی که برای افراد و محیط زیست مخاطرهآفرین باشند، منجر شود. به علاوه، برخی از محیطها و مواد مورد استفاده در ساچمه پاشی ممکن است به طور مستقیم بهداشت و ایمنی را تحت تأثیر قرار دهند.
برخی از موارد مرتبط با ایمنی در ساچمه پاشی شامل موارد زیر میشود:
- حفاظت از تنفس: پراکندگی ذرات فلزی و گرد و غبار ممکن است منجر به تنفس ذرات معلق در هوا شود. استفاده از ماسکهای مناسب، انتخابی که از تنفس آزاد تا تنفس تحت فشار باشد، میتواند در جلوگیری از ورود ذرات به ریهها مؤثر باشد.
- لباس محافظتی: پوشیدن لباسهای محافظتی مانند کت و شلوارهای مقاوم در برابر شیار و عینکهای محافظ در جلوگیری از تماس مستقیم ذرات با پوست و چشمها کمک میکند.
- حفاظت از گوش و بینایی: در برخی موارد، صدای بلند از اثرات جراحی بر گوشها و ایجاد آسیب در بینایی به علت قدرت ضربهای ساچمه پاشی ممکن است.
- محیط زیست: دورریختن ساچمهها و مواد اضافی ممکن است به آلودگی محیط زیست منجر شود. از راهکارهای محیطزیستی مناسب استفاده کنید تا اثرات منفی بر محیط زیست کمتر شود.
- تهویه مناسب: تهویه هوا مناسب در محیط کار برای جلوگیری از تجمع گرد و غبار و گازهای آلاینده بسیار مهم است.
به طور کلی، ساچمه پاشی میتواند با رعایت استانداردها و اصول ایمنی متداول در صنایع، به صورت ایمن انجام شود. قبل از انجام هر نوع کار، تحقیق و آموزش مناسب در زمینه ایمنی و بهداشت ضروری است.
چه تاثیری انتخاب نوع ساچمه بر روی فولاد دارد؟
انتخاب نوع ساچمه بر روی فولاد تأثیرات مهمی بر روی عملکرد و ویژگیهای نهایی سطح فولاد دارد. این انتخاب میتواند بر موارد زیر تأثیرگذار باشد:
- مقاومت به خوردگی و زنگ زدگی: انتخاب نوع ساچمه میتواند به میزان مقاومت فولاد در برابر خوردگی و زنگ زدگی تأثیر بگذارد. برخی از نوعهای ساچمهها مانند فولاد ضد زنگ (Stainless Steel Shots) به دلیل مقاومت به زنگ زدگی و خوردگی، در برابر شرایط محیطی آلوده به رطوبت و مواد شیمیایی مؤثرتر هستند.
- سختی: ساچمههای مختلف دارای سختیهای متفاوتی هستند. انتخاب ساچمههای با سختی مناسب به انجام کارهای مشخص مانند تمیزکاری، پوسیدگیبرداری، یا حتی تصحیح سطح میپردازد.
- تاثیر در عمق پوشش ساچمه: برخی از ساچمهها به دلیل سختی و شکل خاص، ممکن است تاثیر بهتری در عمق پوشش ساچمه بر روی فولاد داشته باشند. این امر میتواند در مورد کاربردهای خاص مانند تعمیر و تقویت سطوح بیشتر اهمیت پیدا کند.
- تاثیر بر تمیزی سطح: ساچمههای مختلف ممکن است تمیزی سطح را به صورت متفاوت تأثیر دهند. ساچمههای با توانایی ایجاد تمیزی عمیقتر و حتی تمیزی سطحهای ترکیبی ممکن است برای برخی کاربردها مورد استفاده قرار گیرند.
- تاثیر بر استحکام مکانیکی: انتخاب نوع ساچمه ممکن است بر استحکام مکانیکی سطح فولاد تأثیرگذار باشد. ساچمههایی با توانایی ترکیب مقاومت در برابر سایش و تحمل بار ممکن است برای فولادهای قرار گرفته در شرایط کاری سنگین مفید باشند.
- تاثیر در برخورداری از پیشپوشش (Pre-Coating): در برخی موارد، سطوح فولاد ممکن است قبل از ساچمه پاشی، پیشپوششهایی مانند پوشش رنگی یا محافظتی دیگر داشته باشند. انتخاب نوع ساچمه باید با پیشپوشش مورد نظر همخوانی داشته باشد تا کیفیت نهایی سطح حفظ شود.
در نهایت، تأثیر انتخاب نوع ساچمه بر روی فولاد به موارد فوق و ویژگیهای مورد نظر شما بستگی دارد. بهتر است با توجه به نیازها و شرایط کاری خاص خود، به مشاوره از کارشناسان متخصص و استفاده از منابع معتبر مشاوره جویایید.
چه تاثیری دما و زمان در ساچمه پاشی دارد؟
دما و زمان دو عامل مهم در فرآیند ساچمه پاشی هستند و تأثیرات مهمی بر روی نتیجه نهایی این فرآیند دارند:
- دما (Temperature):
- اثر بر عملکرد شاتبلاست: دما میتواند تأثیر زیادی بر روی عملکرد شاتبلاست داشته باشد. در دماهای پایینتر، عملیات شاتبلاست ممکن است کمی کندتر باشد و ممکن است زمان بیشتری برای تمیزکاری نیاز باشد.
- تأثیر بر میزان تمیزی: دما میتواند تأثیری بر روی عمق پوشش ساچمه داشته باشد. دماهای بالاتر ممکن است منجر به تمیزی عمقتر و کاملتر سطح شوند. اما دمای بالا نیز ممکن است به سایش بیشتری روی سطح منجر شود.
- تأثیر بر ویژگیهای سطح: دما ممکن است تأثیری بر روی ویژگیهای مکانیکی و ترکیبی سطح فولاد داشته باشد. در دماهای بالا، ممکن است فولاد نرمتر شود و به تغییرات در خواص مکانیکی تحت تأثیر حرارت قرار گیرد.
- زمان (Time):
- تأثیر بر عمق پوشش ساچمه: زمان موجودیت ساچمه بر روی سطح میتواند تعیینکننده عمق پوشش ساچمه باشد. زمان بیشتر موجب عمق بیشتری از ساچمه در سطح میشود.
- تأثیر بر تمیزی و کیفیت سطح: زمان موجودیت ساچمه روی سطح میتواند به تمیزی و کیفیت نهایی سطح تأثیر بگذارد. زمان کافی برای ایجاد تمیزی مناسب و تجدید سطح میتواند مهم باشد.
- تأثیر بر تاثیرات حرارتی: زمان موجودیت ساچمه میتواند به تغییرات حرارتی سطح فولاد تأثیر داشته باشد، به خصوص در دماهای بالا.
در نتیجه، ترکیب میزان دما و زمان در فرآیند ساچمه پاشی میتواند تأثیر زیادی بر تمیزی، عمق پوشش، و ویژگیهای نهایی سطح داشته باشد. برای دستیابی به نتایج بهینه، بهتر است به استانداردها و رهنمودهای مرتبط با فرآیند ساچمه پاشی و انتخاب مواد مرجعه کنید و با توجه به نیازها و شرایط کاری خاص خود، تنظیمات دما و زمان را تعیین کنید.
آیا ساچمه پاشی میتواند زنگ زدگی فلز ایجاد کند؟
بله، در برخی شرایط، ساچمه پاشی میتواند به زنگ زدگی فلز کمک کند یا این روند را تسریع کند. این مسئله به شرایط محیطی، نوع ساچمه، و نوع فلز مربوطه بستگی دارد. دو مورد کلی که باعث زنگ زدگی تسریع شده توسط ساچمه پاشی میشوند، عبارتند از:
- ایجاد سطحهای ترکیبی (Microscopic Pits): ساچمهها میتوانند به عنوان نقاط نیوکلئهای برای شروع زنگ زدگی عمل کنند. سطوح ساچمهپاشیشده میتوانند دارای ترکیبهای خاصی باشند که ممکن است به تشکیل سطحهای ترکیبی و نقاط ضعف در پوشش کمک کنند. این ترکیبها به عنوان مراکز جذب آب و ذرات هوا میتوانند منجر به افزایش زنگ زدگی شوند.
- جذب رطوبت و ذرات آلوده: ساچمهپاشی ممکن است با ایجاد سطحهای ناهموار، میکروترکیبها و سوراخهای ریز در سطح، به نگهداشت رطوبت و ذرات آلوده کمک کند. این مواد آلوده میتوانند به نقاط ضعف و خوردگی در سطح تجمع یابند و فرآیند زنگ زدگی را تسریع کنند.
در هر صورت، این نکته مهم است که تأثیر ساچمه پاشی بر زنگ زدگی به شدت به شرایط محیطی و نوع فلز و ساچمه بستگی دارد. در مواردی که حفاظت از زنگ زدگی و خوردگی ضروری است، انتخاب مناسبترین نوع ساچمه و رعایت شرایط بهداشتی و فنی مهم است تا از زنگ زدگی ناشی از ساچمه پاشی جلوگیری شود
بهدنبال مرجعی مطمئن برای خرید آهنآلات هستید؟
در همکار آهن مجموعهای کامل از انواع تیرآهن شاملتیرآهن لانهزنبوری، تیرآهن بال پهن (H)،تیرآهن معمولی IPE ، تیرآهن سبک I7، تیرآهن سبک وارداتی و تیرآهن سنگین وارداتی و تیرآهن معمولی وارداتی عرضه میشود.
علاوه بر تیرآهن، تمامی ملزومات مورد نیاز پروژههای ساختمانی از جمله میلگرد ساده، میلگرد آجدار ، کلاف،قوطی و پروفیل، ناودانی،لوله،نبشی، سپری و ورقهای فولادی ، توری ، مفتول، ساندویچ پنل ، الکترود و سیم آرماتور بندی نیز با امکان تأمین سریع در همکار آهن در دسترس شماست.
خبرنامه همکار آهن
کلیه حقوق مادی و معنوی این سایت متعلق به شرکت همکار آهن آرتا می باشد
طراحی سامانه توسط: بهیدو
لطفا نظر خود را در خصوص مطلب فوق در جهت بهتر شدن مطالب سایت با ما به اشتراک بگذارید.
همچنین در صورتی که سوالی دارید برای ما بنویسید تا در اسرع وقت پاسخگوی شما باشیم.